CÂY ĐƠN LÁ ĐỎ – THẢO DƯỢC QUÝ TRỊ MỀ ĐAY, MẨN NGỨA, MỤN NHỌT

1. MÔ TẢ DƯỢC LIỆU

  • Tên khoa học: Excoecaria cochinchinensis Lour
  • Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).
  • Tên gọi khác: Đơn tía, Mặt quỷ, Hồng bối quế hoa, Đơn mặt trời, cây Lá liễu, Liễu đỏ, Liễu hai da.
  • Đặc điểm dược liệu: Cây nhỏ, cao 70- 140cm. Cành nhỏ, dài, gầy, màu tía. Lá mọc đối, hình bầu dục, mặt trên màu lục bóng, mặt dưới màu tía, mép có răng cưa, cuống ngắn. Hoa mọc thành bông ở nách lá hay ở ngọn, cùng gốc hoặc khác gốc. Quả nang 3 mảnh. Hạt hình cầu, màu nâu nhạt.
  • Vùng phân bố: Ở nước ta, cây mọc hoang hoặc được trồng ở nhiều nơi để làm cây cảnh và làm thuốc.
  • Bộ phận dùng: Lá của cây đơn đỏ

 

2. TÁC DỤNG DƯỢC LÝ THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI

2.1.THÀNH PHẦN HÓA HỌC

  • Lá chứa flavonoid 1,5%, saponin, coumarin, anthranoid, tanin, đường khử.
  • Sơ bộ xác định flavonoid có 6 chất, trong đó có một chất thuốc nhóm flavonoid.

2.2. TÁC DỤNG THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI 

  • Phòng ngừa các bệnh lý tim mạch và chống ung thư: Tanin trong lá có tác dụng khử các gốc tự do, chống oxy hóa hiệu quả, phòng ngừa các bệnh tim mạch và bệnh ung thư.
  • Chống viêm, phòng đông máu: Coumarin trong lá cây đơn đỏ chống co thắt, chống đông máu, kháng khuẩn, chống viêm dùng nhiều trong các loại thuốc chữa bệnh ngoài da.
  • Giúp cải thiện trí nhớ, ngăn ngừa lão hóa: Saponin trong lá có tác dụng bổ trợ cho hệ thần kinh, cải thiện trí nhớ, giảm đau, tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể, ổn định đường huyết, ngăn chặn lão hoá.
  • Kháng khuẩn và chống oxy hóa: Flavonoid có tác dụng chống oxy hóa, kháng khuẩn hiệu quả.

 

3. TÁC DỤNG THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN

Tính vị: Vị đắng, hơi ngọt, tính mát

Công năng: Thanh nhiệt giải độc, khu phong trừ thấp, chỉ thống lợi tiểu.

Chủ trị:

  • Chữa mụn nhọt, mẩn ngứa, zona thần kinh, dị ứng, mề đay.
  • Hạ sốt, chữa lỵ, tiểu tiện và đại tiện ra máu, tiêu chảy.
  • Chữa phong thấp…

– Liều sử dụng: Ngày dùng 6 – 12g lá khô hoặc 20 – 40g lá tươi.

 

4. BÀI THUỐC KINH NGHIỆM

4.1. Chữa mẩn ngứa, mụn nhọt

  • Lá đơn đỏ 20- 30g
  • Lá thài lài tía 20g
  • Bầu đất tía 20g
  • Đậu ván tía 20g

Sắc uống ngày 01 thang.

4.2. Bài thuốc chữa mề đay, dị ứng

  • Chuẩn bị: Lá đơn đỏ 16 – 20g. Có thể gia thêm vỏ núc nác, ké đầu ngựa và kim ngân mỗi vị 8 – 10g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước, chia thành 2 – 3 lần uống trong ngày.

4.3 Bài thuốc trị vú sưng đỏ, đau nhức, mụn nhọt ở vú

  • Chuẩn bị: Lá đơn đỏ 15 – 20g.
  • Thực hiện: Rửa sạch, đem dược liệu sắc lấy nước uống, chia nước sắc thành 2 – 3 lần sử dụng. Ngoài ra có thể dùng dược liệu khô đem vò nát, sao nóng và bọc trong túi vải, chườm lên vùng đau nhức.

4.4 Bài thuốc trị trẻ em đi lỵ, đại tiện ra máu

  • Chuẩn bị: Lá đơn đỏ 1 nắm.
  • Thực hiện: Rửa sạch, sắc lấy nước uống.

4.5 Bài thuốc trị bệnh mất ngủ, mẩn ngứa và zona thần kinh

  • Chuẩn bị: Lá đơn tía tươi 20 – 30g.
  • Thực hiện: Sao vàng hạ thổ, đổ nước ngậm rồi sắc lấy khoảng 500ml. Mỗi lần dùng 150ml, ngày dùng 2 lần.

4.6 Bài thuốc trị bệnh viêm da cơ địa

  • Chuẩn bị: Lá đơn đỏ 5 lá và ½ thìa muối hạt.
  • Thực hiện: Đem lá đơn đỏ rửa sạch, để ráo nước rồi giã nát với muối hạt. Vắt nước cốt uống 2 lần/ ngày, còn phần bã dùng đắp và xát nhẹ lên vùng da cần điều trị.

 4.7 Bài thuốc trị thấp khớp

  • Chuẩn bị: Lá bạc thau (sao vàng), lá đơn tướng quân và lá cây đơn đỏ mỗi vị 12g, ké đầu ngựa và rễ gối hạc mỗi vị 16g, lá thông 8g, dây kim ngân 10g. Nếu hàn nhiều gia thêm thổ phục linh và tỳ giải mỗi vị 16g, nếu phong nhiều gia thêm kinh giới 12g và vòi voi 16g.
  • Thực hiện: Sắc với 600ml nước với lửa nhỏ cho đến khi còn 200ml, chia thành nhiều lần uống trong ngày. Nên sử dụng bài thuốc trước khi ăn.

4.8 Bài thuốc chữa mề đay mẩn ngứa

  • Chuẩn bị: Tầm phong và lá cây đơn lá đỏ mỗi vị 100g.
  • Thực hiện: Rửa sạch dược liệu, đun sôi với 2.5 lít nước trong khoảng 10 phút. Dùng 1 chén nước sắc uống, phần còn lại dùng để tắm hoặc ngâm rửa.

Lưu ý khi sử dụng

  • Không đắp trực tiếp lên vết thương hở.
  • Trường hợp bệnh mề đay diễn tiến nhanh và nặng phải đến ngay cơ sở y tế để cấp cứu. Chỉ nên sử dụng điều trị ở tình trạng bệnh nhẹ đến trung bình.
  • Trước khi dùng lá tươi nên ngâm nước muối để loại bỏ vi khuẩn, tránh nhiễm trùng vùng da đang bị kích ứng.
  • Đối với trẻ nhỏ bị mề đay, dị ứng, tắm hoặc đắp lá đơn đỏ ngoài da sẽ an toàn hơn. Các mẹ lưu ý nên rửa sạch lá trước khi dùng để tránh các bụi bẩn, tạp chất bám trên lá làm tổn thương da bé.