HOÀNG KỲ NHỮNG TÁC DỤNG CHỮA BỆNH KHÔNG NGỜ TỚI

Dược liệu Hoàng Kỳ và những tác dụng chữa bệnh

Dược liệu Hoàng Kỳ là gì?

hoàng kỳ

Hoàng kỳ là vị thuốc được nghiên cứu và nhắc tới trong sách “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” do Giáo sư Đỗ Tất Lợi viết, có nhiều thành phần tốt cho sức khỏe, nhiều loại vitamin, khoáng chất thiết yếu.

Không chỉ được lưu truyền dân gian, tác dụng của hoàng kỳ với sức khỏe con người cũng được y học hiện đại nghiên cứu và chứng minh. Những tác dụng điển hình có thể nhắc tới như: tăng cường sức đề kháng cho cơ thể, làm chậm quá trình lão hóa tế bào, ngăn ngừa oxy hóa.

Công dụng và cách dùng

Mô tả dược liệu Hoàng Kỳ

Dược liệu có tên khoa học là Astragalus membranaceus (Fisch) Bunge. Bộ phận dùng là rễ của cây. Rễ hình trụ, đôi khi phân nhánh, trên to, phần dưới nhỏ dần, dài 30 cm đến 90 cm, đường kính 1 cm đến 3,5 cm.

Mặt ngoài màu vàng hơi nâu nhạt hoặc màu nâu nhạt, với nếp nhăn dọc và rãnh dọc không đều. Chất cứng, dai, không dễ bẻ gãy, mặt gãy nhiều sợi và nhiều tinh bột; phần vỏ màu trắng hơi vàng, gỗ màu vàng nhạt với những vết nứt và tia hình nan quạt. Phần giữa của rễ già, đôi khi có dạng gỗ mục nát, màu nâu hơi đen hoặc rỗng. Mùi thơm nhẹ, vị hơi ngọt và hơi tanh như mùi đậu khi nhai.

Thành phần hóa học

Các thành phần chính có hoạt tính sinh học thuộc 3 nhóm: polysaccharid, saponin và isoflavonoid.

Polysaccharid: 3 astragalan I, II, III; 2 glucan (AG-1 và AG-2) và 2 heterosacharid (AH-1 và AH-2).

Saponin: gồm 9 astragalosid và isoastragalosid: astragalosid I, astragalosid II, astragalosid III, astragalosid IV, astragalosid V, astragalosid VI, astragalosid VII, isoastragalosid I, isoastragalosid II và 2 saponin kiểu olean: astragalosid VIII và soyasaponin I. Trong đó, astragalosid IV là chất chính và đã được đưa vào kiểm soát trong chỉ tiêu định tính, định lượng dược liệu Hoàng kỳ.

Isoflavonoid: Các isoflavonoid chính gồm có Calycosin, Calycosin-7-O-β-D-glucosid, formononetin và ononin; trong đó Calycosin-7-O-β-D-glucosid chiếm tỉ lệ cao nhất và cũng được dùng làm chất điểm chỉ trong định lượng dược liệu Hoàng kỳ.

Ngoài ra, Hoàng kỳ còn có amino acids và các nguyên tố vi lượng khác.

Tác dụng dược lý theo y học hiện đại của Hoàng Kỳ

Tăng cường chức năng miễn dịch của cơ thể:

Chiết xuất Polysaccharid trong hoàng kỳ giúp làm tăng khả năng thực bào của bạch cầu đa nhân và đại thực bào, từ đó điều chỉnh chức năng tế bào T, tăng hoạt tính interkeukin-2, thúc đẩy sản xuất hình thành kháng thể. Từ đó giúp điều hòa và nâng cao hệ miễn dịch của cơ thể  (Sách Trung Dược Học).

Thúc đẩy quá trình chuyển hóa trong cơ thể:

Trong nuôi cấy tế bào in vitro nhận thấy dược liệu làm tăng hoạt động của tế bào, kéo dài tuổi thọ và giúp tế bào tăng trưởng nhanh hơn. Nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy Hoàng Kỳ làm tăng cường chuyển hóa sinh lý của tế bào, tác dụng này có thể do thuốc có tác dụng điều chỉnh cAMP và cGMP trong tế bào (Sách Trung Dược Học).

Tác dụng bảo vệ gan:

Dược liệu làm tăng albumin, protein trong huyết thanh, bảo vệ gan và giảm hàm lượng glycopen trong cơ quan này (Trích Luận Văn Báo Cáo Tại Hội Nghị Học Thuật Của Hội Dược Học Trung Quốc 1963, trang 332-333).

Tác dụng đối với tử cung:

Dịch tiêm Hoàng kỳ có tác dụng hưng phấn co bóp tử cung cô lập của chuột cống 100% đồng thời nước sắc Hoàng kỳ có tác dụng ức chế ruột cô lập của thỏ. (Sách Trung Dược Ứng Dụng Lâm Sàng).

Tác dụng lợi tiểu:

Nước sắc và cao lỏng Hoàng kỳ đối với súc vật thực nghiệm (chuột cống, thỏ, chó…) và người thường đều có tác dụng lợi tiểu rõ rệt. Súc vật sau khi uống thuốc, lượng nước tiểu tăng 64% (Trung Hoa Y Học Tạp Chí,47 (1): 7-11, 1961) nhưng phạm vi liều lượng có hiệu quả hẹp, liều thấp không có tác dụng và ngược lại, liều quá cao lại làm cho nướctiểu giảm(Tác Dụng Hạ Áp Và Lợi Niệu Của Hoàng Kỳ, Dược Học Học Báo 12 (5), 319-324, 1965).

Tăng lực co bóp của của tim :

Đối với trạng thái suy tim do mệt mỏi hoặc do nhiễm dộc, tác dụng cường tim của thuốc càng rõ. Dịch tiêm Hoàng kỳ có tác dụng 100% làm cho mạch co bóp và làm nhanh nhịp tim cô lập của thỏ (Trung Dược Học).

Hạ áp :

Nước sắc, cao lỏng, cồn Hoàng kỳ tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch cho súc vật đã gây mê đều có tác dụng hạ áp nhanh nhưng thời gian ngắn. Tác dụng hạ áp có thể do thuốc làm dãn mạch ngoại vi ( Trung Dược Ứng Dụng Lâm Sàng). Thí nghiệm trên chuột bạch và chuột lang còn chứng minh thuốc có tác dụng tăng sức bền của mao mạch (Trung Dược Học).

Đối với Thận :

+Trên lâm sàng cho thấy Hoàng kỳ cùng dùng với Đảng sâm điều trị protein niệu do Thận hư nhiễm mỡ. Nếu dùng liều cao thuốc có tác dụng làm giảm protein niệu.  (Trích Luận Văn Hội Nghị Khoa Học Sinh Lý Trung Quốc, trang 135,1964).

+ Dùng lượng lớn Hoàng kỳ có thể giảm phù và cải thiện chức năng thận của cơ thể (Trích Luận Văn Báo CáoTại Hội Nghị Khoa Học Sinh Lý Toàn Quốc Trung Quốc Lần Thứ 2, trang 13,1963).

Kháng Khuẩn:

Các thí nghiệm trong ống nghiệm thuốc có tác dụng kháng khuẩn đối với trực khuẩn lỵ Shigella, liên cầu khuẩn, phế cầu, tụ cầu vàng (Trung Quốc Tạp Chí 1947, 67: 648-656,).

Công dụng và liều dùng của Hoàng Kỳ

Công dụng

Bổ khí cổ biểu, lợi tiểu, trù mù, sinh cơ.

Chủ trị

Khí hư mệt mỏi, kém ăn; trung khí hạ hãm, tiêu chảy lâu ngày, sa tạng phủ, tiện huyết, rong huyết; ra mồ hôi; nhọt độc khó vỡ; nội nhiệt tiêu khát; viêm thận mạn.

Cách dùng, liều lượng

Ngày dùng từ 9 g đến 30 g, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán

Bài thuốc kinh nghiệm

Bài thuốc trị đau nhức xương khớp do khí huyết hư và cơ thể suy nhược

Chuẩn bị: Quế chi 6g, đại táo 3 quả, sinh khương và bạch thược mỗi thứ 12g, hoàng kỳ 16g.

Thực hiện: Sắc uống hằng ngày.

Bài thuốc chữa chứng viêm thận

Chuẩn bị: Đại táo 3 quả, gừng tươi 12g, bạch truật 8g, phòng kỷ 12g, hoàng kỳ 12g và cam thảo 4g.

Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc giúp bổ huyết, trị chứng huyết hư, mất nhiều máu kèm theo sốt

Chuẩn bị: Đương quy 8g và hoàng kỳ 40g.

Thực hiện: Sắc uống ngày dùng 1 thang.

Bài thuốc chữa chứng sa dạ dày, sa thận, sa trực tràng, sa tử cung

Chuẩn bị: Chim câu 1 con, hoàng kỳ 60g và kỷ tử 30g.

Thực hiện: Đem hầm chín, nêm nếm gia vị và dùng ăn khi nóng.

Trà hoàng kỳ phòng ngừa cảm cúm và viêm phế quản

Chuẩn bị: Hoàng kỳ thái lát mỏng, phơi khô.

Thực hiện: Mỗi lần dùng 5 – 10g hãm với nước sôi trong 30 phút và dùng thay cho trà.

Bài thuốc chữa chứng lupus ban đỏ

Chuẩn bị: Hoàng kỳ 30g.

Thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang.