DƯỢC LIỆU SÀI HỒ – NHỮNG TÁC DỤNG CHỮA BỆNH DIỆU KỲ

Đông y có một chứng, gọi tên là “Can khí uất”, ai bị chứng đó thường tính khí hay uất ức, dễ giận dỗi bực dọc, dễ stress, đời sống tinh thần thiếu vắng niềm vui. Và trong trường hợp này, Sài hồ là một vị thuốc chữa chứng này rất hiệu quả.

Bài viết dưới đây của Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Bảo Vệ Sức Khoẻ Quốc Tế sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thành phần – công dụng – và cách dùng của dược liệu sài hồ:

  1. MÔ TẢ

Tên gọi khác: Bắc sài hồ, Sà diệp sài hồ, Thiết miêu sài hồ, Trúc diệp sài hồ…

Tên gọi khoa học: Bupleurum chinense DC

Cây sài hồ mọc thành bụi, cao khoảng 0.5 – 3m, phân nhánh ở gốc, sau đó mọc tỏa ra xung quanh. Phần thân non có màu xanh, được phủ một ít lông mịn, khi già, bề mặt thân cây nhẵn, có màu hơi tía hoặc xanh nâu.

Phiến lá sài hồ có hình thìa, mọc so le, phiến là dày, mép lá có răng cưa, mặt dưới nhạt màu, mặt lá trên láng bóng. Lá của cây sài hồ có mùi thơm hắc. Hoa sài hồ mọc thành cụm ở đầu cành. Quả sài hồ chia thành 10 cạnh, có mào lông không rụng.

  1. THÀNH PHẦN HOÁ HỌC

Trong cây Sài hồ Bắc có chứa một ít tinh dầu, 0,50% hoạt chất saponin, một chất rượu gọi là bupleurumola và phytosterola. Ngoài ra, trong thân và lá cây Sài hồ Bắc còn chứa hoạt chất rutin.

  1. TÁC DỤNG DƯỢC LÝ THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI

Y học hiện đại cũng đã nghiên cứu và thực nghiệm lâm sàng cho tác dụng:

  • Tác dụng giảm đau, hạ sốt: Một số nghiên cứu đã chỉ ra, rễ Sài hồ có tác dụng hạ sốt. Nghiên cứu này đã được thực nghiệm trên thỏ. Cho thỏ đã được gây sốt uống Sài hồ (5g/1kg), thân nhiệt thỏ giảm xuống ở mức bình thường sau 1,5 giờ. Ngoài ra, trong dược liệu còn có hoạt chất Saponin, đây là thành phần có tác dụng giảm đau hiệu quả.
  • Giúp an thần: Nghiên cứu khoa học đã xác nhận tác dụng an thần của dược liệu, trong đó hoạt chất saikosaponin và saikogenin A có tác dụng an thần rõ rệt nhất. Nghiên cứu này đã được thử nghiệm thành công trên chuột.
  • Chống viêm: Trong Sài hồ có saikosaponin – hoạt chất chống viêm hiệu quả. Nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh tác dụng hiệu quả của hoạt chất này.
  • Điều hòa và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể: Nghiên cứu trên chuột đã chứng minh cao chiết với nước nóng từ rễ Sài hồ bắc làm tăng đáp ứng kháng thể, ức chế sự biến đổi của tế bào lympo gây bởi chất tạo phân bào. Từ đó, giúp điều hòa và tăng cường miễn dịch.
  • Bảo vệ gan, tăng cường chức năng gan: Sài hồ được nghiên cứu là có tác dụng cải thiện chức năng gan, bảo vệ gan và phục hồi tổn thương gan. Thử nghiệm ở chuột đã chỉ ra, cao methanol trong dược liệu làm tăng sự phục hồi tổn thương gan cấp tính. Các saikosaponin còn giúp cải thiện chức năng gan, đồng thời dự phòng tổn thương gan và tăng tổng hợp protein ở gan.
  1. CÔNG DỤNG LIỀU DÙNG

Theo Đông y, vị thuốc này có vị đắng, tính lạnh, đi vào kinh Can, Đởm. Nó có những tác dụng sau:

  • Chữa chứng cảm mạo, mà người bệnh có những biểu hiện sau: lúc nóng lúc rét, ngực sườn đầy tức, miệng đắng, lợm giọng, buồn nôn
  • Chữa sốt rét: Sài hồ là vị thuốc chính để chữa sốt rét. Ngoài ra các thang chữa sốt cũng thường có Sài hồ.
  • Sơ can giải uất, do can uất thường gây những chứng bệnh sau: Hysteria, suy nhược thần kinh, các bệnh về kinh nguyệt (kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh,…)
  • Chữa các bệnh loét dạ dày tá tràng, tiêu chảy do thần kinh
  • Chữa viêm màng tiếp hợp cấp
  • Trị các bệnh sa trực tràng, sa dạ dày, thoát vị bẹn,…

Liều dùng 6 – 8g/1 ngày.  

  1. BÀI THUỐC KINH NGHIỆM
  • Bài thuốc chữa chứng ngoại cảm: Sử dụng sài hồ 12 – 16g, bán hạ 8 – 12g, đảng sâm8 – 12g, hoàng cầm 8 – 12g, chích cam thảo 4 – 6g, sinh khương 3 lát và đại táo từ 4 – 6 quả, sắc uống, ngày 1 thang cho đến khi khỏi hẳn.
  • Bài thuốc trị các chứng kinh nguyệt kéo dài, rong kinh, khí hư ra nhiều, tiêu chảy, sa tử cung, sa trực tràng: Sử dụng sài hồ 6 – 10g cùng với thăng ma 4 – 8g, đảng sâm 12g, đương quy 12g, chích cam thảo 4g, hoàng kỳ 20g, 12g, trần bì 4 – 6g, sắc uống.
  • Bài thuốc trị chứng cảm mạo: Sử dụng sài hồ cùng với phòng phong, thược dược, gừng tươi, trần bì và cam thảo bằng lượng nhau, sắc lấy nước uống 3 lần trong ngày.
  • Bài thuốc chữa chứng mỡ máu cao: Sử dụng sài hồ 3g cùng một ít lá hán quả, sắc uống hằng ngày có thể giảm lượng triglyceride tích tụ ở gan.
  • Bài thuốc trị chứng can khí gây rối loạn kinh nguyệtviêm loét dạ dày tá trànghoặc suy nhược thần kinh:Sử dụng sài hồ, đương quy, bạch truật, bạch thược và bạch linh mỗi vị 12g, chích cam thảo 4g, sắc uống.
  • Bài thuốc trị chứng bệnh của thiếu dương, ngực hông đầy tức, chán ăn, hay nôn ọe, hồi hộp trống ngực, miệng đắng, cổ họng khô: Sử dụng Sài hồ cùng với hoàng cầm, đảng sâm và pháp bán hạ mỗi vị 12g, cam thảo4g, sinh khương 8g, đại táo 3 quả, sắc uống.