LONG NHÃN – VỊ THUỐC BỔ KHÍ HUYẾT, AN THẦN

LONG NHÃN – VỊ THUỐC BỔ KHÍ HUYẾT, AN THẦN

Không chỉ là món thực phẩm bổ dưỡng, Long nhãn còn là một vị thuốc quý trong nền Y học cổ truyền với tác dụng bổ khí huyết, an thần ích trí. Hãy cùng Viện nghiên cứu tinh hoa y dược cổ truyền tìm hiểu thêm về dược liệu gần gũi này nhé.

 

  1. THÔNG TIN CHUNG
  • Tên gọi khác: Nhãn nhục, Á lệ chi, Quế viên nhục, Nguyên nhục, Bảo viên…
  • Tên khoa học : Euphoria longan (Lour.) Steud. Thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae).
  • Mô tả :

Long nhãn là phần cùi đã được phơi hoặc sấy khô của quả nhãn, là bộ phận chủ yếu được dùng làm dược liệu. Nhãn thường được sử dụng là loại nhãn lồng, cùi dày; nhãn nước cùi mỏng khi sấy chất lượng không cao, chế biến mất nhiều công sức.

Quả nhãn sau khi được hái về sẽ được để cả chùm cả vỏ nhúng vào nước sôi 1-2 phút (không để quá lâu sẽ nứt vỏ), ngày phơi, đêm sấy khoảng 36-48 tiếng cho đến khi khô vừa phải (lắc quả nghe thấy tiếng lóc cóc) thì bóc vỏ bỏ hạt, lấy cùi đem sấy ở nhiệt độ 50-60 độ C đến khi cầm không dính tay là được

Long nhãn có độ dày mỏng khác nhau phụ thuộc vào nhiệt độ sấy, có màu vàng hay màu nâu đậm. Có mùi thơm nhẹ đặc trưng, vị ngọt đậm, mềm dẻo, mặt ngoài nhăn mặt trong láng mịn.

  1. THÀNH PHẦN HÓA HỌC 

Cùi nhãn khi tươi có nước, chất béo, protid, đường sucrose, vitamin A và B, Vitamin C, Kali, sắt và các hợp chất chứa nito tan trong nước…

Cùi khô (Long nhãn nhục):  acid tartric, Vitamin A, B1, Riboflavin (B2) , Vitamin C; adenine, choline, glucose, sucrose, Kali, …

Hạt nhãn chứa tinh bột, saponin, chất béo và tanin

  1. TÁC DỤNG THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI 

  • Chống cảm cúm, cải thiện hệ miễn dịch

Vitamin C trong long nhãn giúp chống cảm cúm và cải thiện hệ miễn dịch bằng các hỗ trợ các chức năng tế bào khác nhau của hệ thống miễn dịch bẩm sinh và thích ứng.

Bên cạnh đó, vitamin C còn có vai trò hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh, ngăn ngừa và điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và nhiễm trùng toàn thân. Vì vậy thiếu vitamin C khiến hệ miễn dịch suy giảm, dễ nhiễm trùng.

  • Giảm nguy cơ đục thủy tinh thể

Bệnh lý đục thủy tinh thể có thể do thoái hóa ở tuổi già hay bẩm sinh, gây giảm thị lực giảm. Ở người cao tuổi khoảng 80% tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh này sự thiếu hụt Riboflavin

Vậy nên bổ sung Riboflavin từ long nhãn và các nguồn khác là điều cần thiết trong phòng ngừa bệnh đục thủy tinh thể liên quan tuổi tác, giảm nguy cơ các bệnh về mắt

  • Chống cảm cúm, cải thiện hệ miễn dịch

Vitamin C trong long nhãn giúp chống cảm cúm và cải thiện hệ miễn dịch bằng các hỗ trợ các chức năng tế bào khác nhau của hệ thống miễn dịch bẩm sinh và thích ứng.

Bên cạnh đó, vitamin C còn có vai trò hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh, ngăn ngừa và điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và nhiễm trùng toàn thân. Vì vậy thiếu vitamin C khiến hệ miễn dịch suy giảm, dễ nhiễm trùng.

  • Chống lão hóa, làm đẹp da

Vitamin A chuyển hóa thành retinol có khả năng kích thích tạo tế bào. Bổ sung vitamin A ngăn ngừa lão hóa sớm, bảo vệ da trước tác hại của ánh sáng mặt trời, giảm nếp nhăn, giúp da sáng và da đều màu hơn.

Vitamin C có khả năng tái tạo collagen, có khả năng chống lão hóa, dưỡng ẩm dưỡng trắng, phục hồi cấu trúc da từ bên trong và làm chậm lão hóa từ bên ngoài.

  • Đối với tim mạch

Vitamin C và Kali trong nhãn cũng có tác dụng tốt đối với các bệnh lí tăng huyết áp, tim mạch, làm tăng độ bền thành mạch. Tuy nhiên trong long nhãn chứa hàm lượng đường cao, khi ăn nhiều có thể dẫn đến hiện tượng tăng đường huyết, tăng huyết áp ảnh hưởng tới sức khỏe.

  1. THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN
  • Tính vị quy kinh: Long nhãn vị ngọt tính ôn (ấm) quy kinh Tâm, tỳ
  • Công năng : Bổ ích tâm tỳ, dưỡng huyết, an thần, ích trí
  • Chủ trị : Ngoài công dụng làm thực phẩm long nhãn còn dùng như 1 vị thuốc giúp bồi bổ khí huyết chữa các chứng bệnh hay quên, thần kinh kém, hay hồi hộp trống ngực, hoảng hốt, suy nhược thần kinh, mất ngủ…

Ngoài ra hạt nhãn còn dùng ngoài với liều 3-9g chữa các chứng chốc lở, đứt tay chân(tán nhỏ, rắc lên vết thương), gội đầu

  • Cách dùng – liều dùng : Ngày dùng 9-10g pha trà hoặc sắc cùng các loại dược liệu khác. Ngoài ra có thể sử dụng như thực phẩm

  1. MỘT SỐ BÀI THUỐC CÓ CHỨA LONG NHÃN 
  • Chữa các chứng do lo lắng suy nghĩ quá độ, buồn bực không ngủ, hay quên:

Bài quy tỳ:

Long nhãn, táo nhân (sao), hoàng kỳ (chích), phục thần, mỗi vị 4g, mộc hương 6g, cam thảo (chích) 4g, gừng 3 lát, táo đỏ một quả. Sắc uống nóng.

  • Chữa các triệu chứng kém ăn, mất ngủ, mồ hôi trộm, mệt nhọc:

Bài thuốc Nhị long ẩm (đơn thuốc của Hải Thượng Lãn Ông)

Cao ban long 40g, long nhãn 50g. Sắc long nhãn với nước. Thái nhỏ cao ban long cho vào nước sắc long nhãn. Đun nóng để hòa tan.

Để nguội, thái thành từng miếng mỏng. Trước khi đi ngủ tối và sáng sớm uống, mỗi lần 10g cao này.

  • Hồi hộp, tim loạn nhịp, mất ngủ, đau lưng mỏi gối.

Cháo hạt dẻ long nhãn:

Long nhãn 15g, hạt dẻ 10 – 20 hạt, gạo tẻ 50g, đường vừa đủ. Hạt dẻ bóc vỏ, đập vụn nấu với gạo thành cháo, khi cháo được, cho long nhãn vào, đun sôi đều, khi ăn thêm đường.

  • Ăn kém, chậm tiêu, da xanh tái, hồi hộp, đánh trống ngực, lo âu, mất ngủ (tâm tỳ lưỡng hư).

Long nhãn đại táo chưng mật ong nước gừng:

Long nhãn 250g, mật ong 250g, đại táo 250g, nước gừng vừa đủ ăn. Nấu long nhãn và đại táo với nước, khi chín nhừ, cho nước gừng và mật ong vào, đun sôi là được

Lưu ý : Tuy Long nhãn là nguồn cung cấp nhiều chất dinh dưỡng và các nguyên tố vi lượng cho cơ thể nhưng bởi đây là loại quả chứa hàng lượng đường cao, tính ôn (ấm) nên các trường hợp người mụn nhọt, mẩn ngứa, nóng trong, đái tháo đường, tăng huyết áp, phụ nữ có thai nên hạn chế dùng.