Tag Archives: dược liệu ích mẫu

ÍCH MẪU – LOÀI THẢO DƯỢC SỐ 1 DÀNH TẶNG PHỤ NỮ

Ích mẫu là 1 vị thuốc có nhiều công dụng trong điều trị bệnh cũng như tốt cho sức khỏe. Chúng thường được sử dụng phổ biến trong các bài thuốc để điều kinh, hạ huyết áp, bệnh ngoài da … Bài viết dưới đây của Viện Nghiên Cứu Ứng Dụng Bảo Vệ Sức Khoẻ Quốc Tế sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thành phần – công dụng – và cách dùng của dược liệu ích mẫu :

1. MÔ TẢ

  • Tên gọi khác: ích mẫu thảo
  • Tên khoa học: Leonurus japonicus
  • Cây thảo, sống 1-2 năm. Cao 0,6-1m, thân hình vuông, ít phân nhánh, toàn thân có phủ lông nhỏ, ngắn. Lá mọc đối, tùy theo lá mọc ở gốc, giữa thân hoặc đầu cành mà hình dạng khác nhau. Hoa mọc vòng ở kẽ lá. Tràng hoa màu hồng hoặc tím hồng, phía trên xẻ môi, môi trên môi dưới gần bằng nhau. Quả nhỏ 3 cạnh, vỏ màu xám nâu. Mùa hoa tháng 3-5, mùa quả tháng 6-7.
  • Bộ phận dùng: Toàn bộ cây ích mẫu đều được sử dụng để làm dược liệu.

2. THÀNH PHẦN HOÁ HỌC

  • Toàn cây Ích mẫu chứa: alcaloid, leonurin, stachydrin, atachydrin, leonuridin.  Flavonosid (trong đó có rutin). Glucosid có khung steroid. Hạt chứa leonurin.

 

3. TÁC DỤNG DƯỢC LÝ THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Tác dụng lên tim mạch: Chiết xuất từ cây ích mẫu có tác dụng làm chậm nhịp tim, tăng lưu lượng động mạch vành, cải thiện vi tuần hoàn bị rối loạn, nâng cao hoạt tính Fibrinogen, ức chế tiểu cầu ngưng tập, tác dụng tan cục máu đông,… Do đó dược liệu này được sử dụng để hạ huyết áp ở trong thời gian đầu của bệnh (theo ghi chép của Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng lên tử cung: Thành phần trong ích mẫu tác động trực tiếp khiến tử cung co thắt mạnh và nhiều hơn. Một số thí nghiệm khác cho thấy thành phần Ancaloid trong ích mẫu có tác dụng gây tê tương tự như thuốc Ergotamine nhưng chậm phát huy tác dụng và an toàn hơn (theo ghi chép của Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng lên hệ thần kinh trung ương: Thành phần Ancaloid và Leonurine khiến thần kinh trung ương ở ếch bị ức chế. Sử dụng nước sắc ích mẫu cho 80 bệnh nhân tiểu cầu viêm và cầu thận ở nhiều độ tuổi khác nhau cho thấy bệnh tiến triển tốt. Thời gian điều trị nhanh nhất là 5 ngày, chậm nhất là 36 ngày và không có tái phát sau 5 năm (theo ghi chép của Trung Dược Học).
  • Tác dụng đối với hô hấp: Dùng dung dịch Leonurin 1% từ ích mẫu tiêm tĩnh mạch vào mèo nhận thấy biên độ và tần suất hô hấp tăng lên đáng kể. Tác động này là do ích mẫu tác động trực tiếp đến trung khu thần kinh phế vị (theo ghi ghi chép của Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng lợi tiểu: Tiêm tĩnh mạch Leonurin với liều 1mg/ kg đối với thỏ nhận thấy lượng nước tiểu được bài tiết tăng lên 2 – 3 lần (theo ghi ghi chép của Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng kháng khuẩn: Dịch chiết từ cây ích mẫu có thể ức chế một số vi khuẩn gây bệnh da liễu thường gặp (theo ghi ghi chép của Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).

 

4. CÔNG DỤNG LIỀU DÙNG

  • Tính vị: Vị cay, hơi đắng, không độc
  • Quy kinh: Vào kinh Tâm, Tỳ, Thận
  • Công dụng: Hoạt huyết khử ứ, lợi thủy tiêu phù. Chủ trị: Rối loạn kinh nguyệt, kinh đau, kinh bế, khí hư bạch đới, rong kinh, rong huyết. huyết hôi ra không hết, phù thũng, tiểu tiện không lợi.
  • Liều dùng 9-30g cây (thân lá) hoặc dùng 4,5-9g hạt, sắc nước uống.

5. BÀI THUỐC KINH NGHIỆM

Bài thuốc trị mụn nhọt, lở loét ở đầu trẻ nhỏ: Dùng ích mẫu thảo 20g rửa sạch và cho vào nồi sành, đổ nước ngập. Sau đó nấu cạn còn một nửa, chia thành 3 – 4 lần dùng để rửa ở vùng da bị lở loét.

Bài thuốc trị sữa tắc gây nhũ ung:Dùng ích mẫu tán bột mịn đem hòa tan với nước và thoa lên đầu vú. Bôi một đêm là khỏi.

Bài thuốc trị tai thối, chảy mủ vàng:Dùng ngọn và lá non của cây ích mẫu giã nát, vắt lấy nước và nhỏ vào tai.

Bài thuốc trị xích bạch đới hạ:Dùng hoa ích mẫu lúc mới nở, đem thái nhỏ và phơi khô. Sau đó đem đi tán thành bột mịn, mỗi lần dùng 12g với nước sôi, uống trước khi ăn.

Bài thuốc trị lở ngứa, đinh nhọt:Dùng ích mẫu giã nát và đắp lên vùng đau nhức. Kết hợp với việc vắt lấy nước cốt và uống để tránh độc chạy ngược vào trong.

Bài thuốc trị thai chết trong bụng:Dùng ích mẫu giã nát, sau đó cho một ít nước ấm vào. Sau đó vắt lấy nước cốt và uống.

Bài thuốc trị cam tính rồi đi lỵ nặng ở trẻ nhỏ:Dùng lá non và búp của cây ích mẫu nấu cháo ăn.

Bài thuốc trị trĩ:Dùng ích mẫu giã nát và vắt lấy nước cốt để uống.

Bài thuốc trị sản hậu bị huyết vận:Dùng ích mẫu giá nát, vắt lấy nước uống (khoảng 1 chén).

Bài thuốc trị mụn nhọt rôm sẩy:Dùng cây ích mẫu giã nát và đắp lên vùng da bị rôm.

Bài thuốc đề phòng ghẻ lở cho trẻ mới sinh:Dùng ích mẫu nấu nước tắm.

Bài thuốc trị khó thở, cổ họng nghẹn, sưng đau:Dùng ích mẫu giã nát, hòa với một chén nước mới múc dưới song. Sau đó vắt lấy nước cốt, uống và nôn ra hết là khỏi.

Bài thuốc trị kinh nguyệt không đều:Dùng ích mẫu 10g, xích thược 10g, đương quy 10g, mộc hương 5g đem phơi khô, tán bột và uống.

Bài thuốc bổ huyết điều kinh:Dùng ích mẫu 80g, củ gấu 40g, ngải cứu 40g, nga truật 60g, hương nhu 30g đem sao, tán bột và luyện với đường làm hoàn to bằng hạt đậu xanh. Mỗi lần uống 20 viên, ngày dùng 3 lần.

Bài thuốc trị thống kinh:Dùng ích mẫu tươi 60g và kê huyết đằng 30g sắc nước. Sau đó cho thêm đường vào uống.

Bài thuốc trị phù do viêm thận mạn và huyết áp cao:Dùng ích mẫu 20g, phục linh 15g, bạch mao căn 15g, xa tiền tử 15g, tang bì và bạch truật mỗi thứ 10g đem sắc uống.

Bài thuốc trị huyết áp cao:Dùng hy thiêm thảo, hạ khô thảo, ích mẫu và ngô đồng chế thành bài thuốc trị huyết áp cao.