TÂN DI HOA – BÀI THUỐC CHỮA VIÊM XOANG NGÀN NĂM

Tân di hoa có thể trị viêm mũi, nghẹt mũi, viêm xoang mũi dị ứng rất hiệu quả. Viện nghiên cứu Tinh hoa Y dược cổ truyền sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc về cái tên Tân di hoa qua một câu truyện truyền thuyết vô cùng thú vị sau đây:

Tương truyền, thời Trung Hoa cổ đại có một người họ Tần bị mắc một căn bệnh kỳ lạ, thường hay đau đầu choáng váng, chảy nước mũi nhiều, tanh hôi khó ngửi, các thầy thuốc xung quanh điều trị đều không hiệu quả, khiến hắn vô cùng khổ não.

Có một ngày, người bằng hữu đến thăm hắn, thấy thế liền khuyên nhủ: “Lão huynh, thiên hạ lớn như vậy, thầy thuốc địa phương không trị được, sao không đến nơi khác tìm thầy?” Hắn nghe xong cảm thấy có lý, ngược lại ở nhà bị căn bệnh này, chết cũng chết không được, còn không bằng đi ra ngoài ngao du sơn thủy, giải sầu cũng tốt. Quyết định như vậy, mấy hôm sau hắn từ biệt người nhà lên đường.

Người họ Tần này đã đi rất nhiều nơi, nhưng vẫn không trị khỏi căn bệnh ở mũi này. Sau đó, ở tại nơi mà những người di dân hay sinh sống, hắn đã gặp một ông lão lớn tuổi với mái tóc bạc trắng nói với hắn rằng: “Căn bệnh này của cậu chữa không khó. Tôi sẽ chỉ cho cậu một phương thuốc, miễn là cậu kiên trì trị liệu, chậm thì mười ngày nửa tháng, nhiều thì một tháng là có thể trị khỏi”.

Hắn nghe xong rất vui mừng, vội vàng xin nghe lời chỉ bảo của ông lão. Chỉ thấy ông đi đến trước nhà và nhặt một vài nụ hoa trên một bụi cây rụng lá, nói: ” Đây là thuốc. Cậu chọn một vài nụ hoa này luộc mỗi sáng và tối để ăn, kiên trì dùng không đến một tháng, bệnh của cậu sẽ khỏi” . Hắn làm theo lời dặn của bác sĩ, dùng nửa tháng, quả nhiên căn bệnh mũi khó chịu suốt nhiều năm qua đã khỏi. Người họ Tần liền xin vị bác sĩ ấy một ít hạt giống thuốc này mang về nhà trồng. Hễ gặp những người mắc bệnh mũi tương tự như vậy, hắn hay dùng loại thuốc này cho người ta chữa bệnh, đều nhận được hiệu quả trị liệu rõ rệt. Sau đó, người họ Tần này cũng đã trở thành một bác sĩ địa phương nổi tiếng. Mọi người hỏi: “Thuốc này rất lạ, nó nở hoa và mọc lá, tên là gì vậy?. Ôi hắn đã quên không hỏi ông lão ấy về tên của loài hoa này. Sau khi suy nghĩ một lúc, hắn chợt nhớ tới nó đến từ nơi những người di dân sinh sống vì vậy liền nhanh trí nói: “Thuốc này, tên gọi Tân Di Hoa” .

  1. Mô tả dược liệu Tân di hoa

Tên khoa học: Flos Magnolia liliiflora

Tên gọi khác là hâu đào, trân trĩ, tân thẩu, phòng mộc, khương phác hoa, bút hoa, nghinh xuân, thuộc họ Ngọc lan (Magnoliaceae).

Tân di là nụ hoa mộc lan đã qua chế biến để làm thuốc. Loại dược liệu này có kích thước nhỏ, dạng hình trứng, có lông trắng xám mịn và dày bao phủ bên ngoài, màu chuyển sang xám đen khi ở dạng khô.

 

  1. Thu hái, sơ chế, bảo quản

Hoa mộc lan được thu hoạch trước khi nở, tức là giai đoạn cuối thu – đầu xuân. Sau khi thu hái, người ta loại bỏ hết cành hoa, phơi trong bóng râm đến khi khô hẳn. Tuy nhiên nếu tiếp xúc với nhiệt độ quá cao thì dược tính của tân di có thể giảm. Vì vậy không nên sấy nhiệt độ cao hoặc phơi nắng trực tiếp.

 

  1. Thành phần hóa học có trong Tân di hoa

Nghiên cứu hiện đại cho thấy, trong thành phần hóa học của Tân di có chứa tới 0,5-2,86% tinh dầu, ngoài ra còn có eugenol, foeniculin, magnoflorine, falvonoid, anthocyanin, oleic acid, vitamine A, alkaloid… là những chất rất hữu hiệu trong điều trị bệnh xoang mãn tính.

  1. Tác dụng của dược liệu Tân di hoa

4.1 Theo y học cổ truyền

Đông y cho rằng tân di có vị cay, tính ấm, quy vào kinh phế và vị. Vì vậy dược liệu này có các công dụng như thông khiếu, chỉ thống, giải biểu, khu phong. Đây là bài thuốc được sử dụng khá phổ biến để trị viêm mũi, viêm xoang, đau đầu, chảy nước mũi, tắc nghẹt mũi.

4.2 Theo y học hiện đại

Tân di hoa có nhiều tác dụng sinh học như chống dị ứng, ức chế virus cúm, giảm đau kháng viêm, cải thiện tình trạng vi tuần hoàn, giãn mạch, kháng một số vi khuẩn như trực khuẩn lỵ, liên cầu tuýp A, trực khuẩn bạch hầu, tụ cầu vàng…

Các tác dụng dược lý phong phú phải kể đến là giúp tăng cường lưu lượng máu, giảm đau, chống viêm, ức chế virus cúm và một số vi khuẩn như tụ cầu vàng, trực khuẩn bạch hầu, liên cầu khuẩn típ A, trực khuẩn lỵ; chống dị ứng, kháng nấm, chống dị ứng, hạ huyết áp, kích thích cơ trơn tử cung, cơ trơn thành ruột…

Nghiên cứu trên invitro, các tác giả đã chứng minh được các thành phần magnolin và fargesin trong Tân di hoa chính là các marker có tác dụng ức chế sự giải phóng histamin – là chất hóa học trung gian dẫn đến các triệu chứng của viêm mũi dị ứng. Ức chế được histamin là cơ sở để giảm triệu chứng chảy mũi (trong tây y có nhóm thuốc kháng histamin).

 

  1. Liều dùng

Tân di hoa được khuyến cáo là  4-12g/ ngày

  1. Một số bài thuốc chữa viêm xoang từ Tân di

Chữa viêm mũi, viêm xoang: Tân di, cỏ ngũ sắc lượng bằng 1/3, sắc lấy nước nhỏ mũi hoặc cho vào bình xịt mũi ngày 3 lần.

Chữa viêm xoang mãn: Tân di 20g, Nga bất thực thảo 5g, đem 2 vị này ngâm với nước trong 4-8 giờ, sau đó chưng cất lấy nước nhỏ mũi vài lần trong ngày.

Chữa viêm xoang có mũi sung nề, tắc ngạt: Tân di 9g, Ké đầu ngựa 15g, Bạc hà 6g, sắc lần đầu lấy nước uống, sau đó sắc tiếp bã thuốc, lấy nước cô thật đặc rồi trộn với nước ép hành củ (Thông bạch) để nhỏ mũi.

Bài thuốc chữa ho: Dùng từ 5 đến 7 nụ tân di hoa sắc kỹ lấy nước, hòa với mật ong uống hàng ngày.

Bài thuốc chữa chứng hoa mắt chóng mặt, say nắng, bức bối trong ngực: Dùng từ 5 đến 7 nụ tân di hoa hãm với trà mạn uống hằng ngày.